ที่ลานสานสุขทุ่งหนองคำ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร เทศบาลตำบลทุ่งแต้ร่วมกับสภาวัฒนธรรมตำบลทุ่งแต้และชาวบ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร ได้ร่วมกันแถลงข่าวการจัดงานประเพณีจุดไฟตูมกา หนึ่งเดียวในโลก ประจำปี 2569 ภายใต้แนวคิด “TUM KA LIGHT FESTIVAL – The One and Only in the World” เพื่อประกาศความพร้อมในการต้อนรับนักท่องเที่ยวจากทั่วโลกให้มาร่วมสัมผัสเทศกาลแห่งแสงสว่างที่สะท้อนถึงภูมิปัญญา ความศรัทธา และวิถีชีวิตของชาวอีสานที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานรวมทั้งเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและกระตุ้นเศรษฐกิจในระดับฐานรากของจังหวัดยโสธร โดยมีผู้ร่วมแถลงข่าวประกอบด้วย นายเอกอุกฤษฎ์ เจริญทรัพย์ นายกเทศมนตรีตำบลทุ่งแต้ นายชาคริต สิทธิฤทธิ์ ผู้อำนวยการกลุ่มส่งเสริมและรักษารายการเบื้องต้นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม นายภัทรพล สารการ นายอำเภอเมืองยโสธร นายสำราญ แก่นทอง กำนันตำบลทุ่งแต้ นายดลชัย ธนาคุณ ประธานสภาเทศบาลตำบลทุ่งแต้และประธานสภาวัฒนธรรมตำบลทุ่งแต้ และนางใสแสง ทองขาว นักวิชาการศึกษาชำนาญการ
สำหรับประเพณีจุดไฟตูมกา นับเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นอันทรงคุณค่าที่ชาวตำบลทุ่งแต้ได้สืบทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่นนานกว่า 200 ปี โดยนำผลตูมกา ซึ่งเป็นผลไม้ป่าลักษณะทรงกลม มาผ่านกระบวนการทำด้วยความประณีตบรรจง ทั้งการขูดเปลือก การคว้านเมล็ดออกจนหมด และแกะสลักลวดลายโปร่งแสงลงบนผลตูมกาด้วยมืออย่างพิถีพิถัน ทำให้ไฟตูมกาแต่ละดวงมีความงดงามที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว และเมื่อนำเทียนมาจุดไว้ภายใน แสงเทียนจะลอดผ่านลวดลายฉลุออกมาเป็นแสงสว่างที่นุ่มนวล เรียบง่าย ทว่าเปี่ยมไปด้วยความหมาย เปรียบเสมือนแสงธรรมแห่งปัญญาที่ส่องสว่างไสวในค่ำคืนวันออกพรรษา ซึ่งเป็นการนำพาเรื่องราวของบรรพบุรุษและความร่วมมือร่วมใจของคนในชุมชนมาถ่ายทอดให้คนรุ่นหลังได้ภาคภูมิใจ
ประเพณีจุดไฟตูมกา เป็นวัฒนธรรมและภูมิปัญญาอันเป็นเอกลักษณ์ของชาวชุมชนบ้านทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร จัดขึ้นใน วันออกพรรษา ของทุกปี เพื่อถวายเป็นพุทธบูชา โดยการนำผลตูมกาซึ่งเป็นผลไม้ป่ามาแกะสลักลวดลาย และจุดเทียนด้านในให้แสงสว่างส่องลอดออกมาสวยงาม
ประเพณีจุดไฟตูมกา ออกพรรษายโสธร เป็นประเพณีที่ชาวบ้านทุ่งแต้ ปฏิบัติสืบต่อกันมาในวันออกพรรษา โดยชาวบ้านมีความเชื่อตามพุทธประวัติที่กล่าวว่า ในพรรษาที่ 7 นับแต่ปีที่ตรัสรู้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้เสด็จขึ้นไปจำพรรษาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เพื่อเทศนาโปรดพระพุทธมารดาอยู่หนึ่งพรรษาและได้เสด็จกลับลงมายังโลกมนุษย์ในวันออกพรรษา ดังนั้น ในวันออกพรรษาชาวบ้านทุ่งแต้จึงได้เตรียมสิ่งของเพื่อนำมาถวายเป็นพุทธบูชา ประกอบด้วย ดอกไม้ ธูป เทียน มานข้าว (ข้าวที่กำลังตั้งท้อง) ไฟตูมกาที่ชาวบ้านเปรียบเหมือนดอกไม้ที่สูงค่า
ประเพณีจุดไฟตูมกา ออกพรรษายโสธร เป็นประเพณีที่มีเอกลักษณ์เฉพาะที่มีความโดดเด่น ในการนำผลไม้ท้องถิ่น คือ ผลตูมกา ซึ่งเป็นผลไม้ป่าที่มีรูปทรงกลมคล้ายผลส้มขนาดเท่ากำปั้น มีก้านยาวและมีลักษณะพิเศษ คือ เปลือกบางและโปร่งแสง นำมาขูดเอาเปลือกสีเขียวออก คว้านเอาเนื้อและเมล็ดข้างในออก ใช้มีดปลายแหลมแกะลวดลายให้สวยงามตามต้องการ จากนั้นนำเทียนมาวางข้างใน สำหรับจุดไฟเพื่อนำไปแขวนถวายเป็นพุทธบูชา แสงไฟที่ลอดออกมาตามช่องลายที่แกะสลัก เกิดการเรืองแสงสวยงามมาก จนมีผู้กล่าวถึงความศรัทธาและความสวยงามไว้ว่า “มนต์เสน่ห์แสงไฟตูมกา ลอดออกมาตามลวดลาย แลงดงามล้ำลึก ตรึงตาตรึงใจ จึงยกไว้เป็นเครื่องสักการะบูชา ประหนึ่งว่าเป็นแสงสว่างส่องทางสู่ปัญญา ตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา” และ “จุดเทียนแล้วแสงส่องสดใส เบิ่งท่อใดเหลืองนวลเข้าท่า คึดฮอดผ้าเหลือง ห่มจีวร ใจหลงใหลออนซอนยกขึ้น สาธุ สาธุ สาธุ ผู้ข่าขอบูชาพระพุทธเจ้าและพระรัตนตรัย ให้ชีวิตผู้ข่า งดงามสุกใส ดุจแสงไฟตูมกาที่จุดบูชามื้อนี้ สาธุ สาธุ สาธุ”
ทางจังหวัดยโสธรจึงขอเชิญชวนพี่น้องประชาชนชาวยโสธร นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ มาร่วมสัมผัสบรรยากาศความงดงามสุดอลังการและร่วมเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในงานประเพณีจุดไฟตูมกา ประจำปี 2569 ซึ่งกำหนดจัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ระหว่างวันที่ 23 – 26 ตุลาคม 2569 ณ วัดบูรพาทุ่งแต้ ตำบลทุ่งแต้ อำเภอเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร โดยผู้เข้าร่วมงานจะได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมอันตระการตา อิ่มเอมกับบรรยากาศยามค่ำคืนที่เต็มไปด้วยแสงไฟตูมการอบชุมชน พร้อมทั้งสัมผัสวิถีชีวิตดั้งเดิม ชิมอาหารพื้นบ้าน และเลือกซื้อสินค้าภูมิปัญญาท้องถิ่น ซึ่งนอกจากจะได้รับความประทับใจกลับไปแล้ว ยังเป็นการช่วยกระจายรายได้สู่ชุมชนบ้านทุ่งแต้โดยตรงอีกด้วย
00000000000000000000
สมัย คำแก้ว ยโสธรรายงาน
