น่าน – วันที่ 15 ตุลาคม 2569 สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) จัดประชุมภาคีเครือข่ายด้านเด็กและเยาวชน จ.น่าน เพื่อรับฟังเสียงเด็กและเยาวชน ณ โรงแรมน้ำทอง จังหวัดน่าน ภายใต้หัวข้อ “เราจะสร้างน่านแบบไหน ให้เด็กทุกคนมีโอกาสเติบโตในแบบที่ตัวเองเลือกได้” เปิดพื้นที่ให้ภาคีเครือข่ายร่วมแลกเปลี่ยนสถานการณ์ ปัญหา และความต้องการของเยาวชน เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลจากประสบการณ์จริงเข้ากับการวางแผนและการทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มุ่งยกระดับการดูแลเด็กและเยาวชนอย่างรอบด้าน ทั้งด้านการศึกษา สุขภาวะ ความปลอดภัย พื้นที่สร้างสรรค์ และโอกาสในการพัฒนาชีวิต
จากข้อมูลสำรวจความเสี่ยงและความต้องการของเด็กและเยาวชนจังหวัดน่าน ปี 2569 จากนักเรียนอายุ 12–18 ปี จำนวน 750 คน ใน 12 อำเภอ สะท้อนโจทย์สำคัญที่ต้องเร่งหาแนวทางแก้ไขร่วมกัน โดยร้อยละ 43.73 มีความเครียดจากการเรียน ร้อยละ 31.60 มีปัญหาค่าใช้จ่ายด้านการศึกษา ร้อยละ 11.87 เคยคิดออกจากระบบการศึกษา และร้อยละ 16.27 ไม่มีคนให้คำปรึกษาเมื่อประสบปัญหา ขณะที่ร้อยละ 28.67 เคยประสบอุบัติเหตุทางถนน และร้อยละ 34.93 ระบุว่าชุมชนมีพื้นที่สร้างสรรค์ไม่เพียงพอหรือไม่มีเลย ข้อมูลดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า การดูแลเยาวชนจำเป็นต้องมองให้ไกลกว่าการเรียน โดยคำนึงถึงสุขภาพกายและใจ ความปลอดภัย การเข้าถึงทรัพยากร ตลอดจนโอกาสในการเรียนรู้และพัฒนาศักยภาพควบคู่กัน
นายธีระ วัชรปราณี ผู้อำนวยการสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) กล่าวว่า เด็กและเยาวชนต้องได้รับการดูแลอย่างรอบด้าน ท่ามกลางความท้าทายด้านการศึกษา เศรษฐกิจ สุขภาพจิต ความปลอดภัย และปัจจัยเสี่ยงรอบตัว ทั้งแอลกอฮอล์ บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า และสิ่งแวดล้อมที่อาจกระทบพัฒนาการและทางเลือกในชีวิต ความห่วงใยนี้เป็นโจทย์สำคัญของทุกพื้นที่ทั่วประเทศ โดยต้องรับฟังเสียงเยาวชน เข้าใจปัญหาจากประสบการณ์จริง และสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย มีภูมิคุ้มกัน และเข้าถึงโอกาสอย่างเท่าเทียม
การขับเคลื่อนงานต้องอาศัยความร่วมมือจากครอบครัว ชุมชน สถานศึกษา ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อร่วมลดปัจจัยเสี่ยง เพิ่มพื้นที่สร้างสรรค์ ส่งเสริมสุขภาวะ และพัฒนาระบบดูแลเยาวชนให้เชื่อมโยงกัน โดยนำข้อเสนอของเด็กและเยาวชนไปสู่การปฏิบัติ เพื่อให้พวกเขาเลือกเส้นทางชีวิตและเติบโตเป็นกำลังสำคัญของสังคมต่อไป
ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2569 ได้มีเวทีเชิงปฏิบัติการ “เด็กน่าน โตที่น่านได้ไหม?” เปิดโอกาสให้ตัวแทนเด็กและเยาวชนจากโรงเรียนและเครือข่ายต่าง ๆ จำนวน 35 คน ร่วมสะท้อนประสบการณ์ ปัญหา ความต้องการ และภาพอนาคตของจังหวัดน่านในมุมมองของคนรุ่นใหม่ โดย นายพีรพัฒน์ อ่างชิน แกนนำสภาเด็กและเยาวชน นำเสนอข้อค้นพบจากเวทีว่า การเติบโตของเยาวชนไม่ได้หมายถึงเพียงการเรียนจบหรือการมีงานทำ แต่ครอบคลุม 5 มิติ ได้แก่ เติบโตอย่างมีสุขภาวะ, โตอย่างมีโอกาส, โตอย่างมีพื้นที่, โตอย่างมีอนาคต และโตอย่างมีส่วนร่วม ทั้งนี้เด็กและเยาวชนต้องการการศึกษาที่มีคุณภาพและทุนสนับสนุนอย่างเท่าเทียม มีระบบดูแลสุขภาพจิตและสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย มีพื้นที่สร้างสรรค์ด้านกีฬา ศิลปะ และการแสดงความสามารถ รวมถึงโอกาสพัฒนาทักษะอาชีพ และมีส่วนร่วมตัดสินใจในเรื่องที่ส่งผลต่อชีวิตของตนเอง และที่สำคัญ เสียงของเยาวชนต้องไม่ใช่เพียงแค่การจัดเวทีรับฟังความคิดเห็น เท่านั้น แต่ต้องได้รับการนำไปแก้ไข ต่อยอด จากหน่วยงานต่างๆ ให้เกิดเป็นการเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้
ด้าน นางวรัญญู มงคลพิบูลย์ หัวหน้าบ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดน่าน กล่าวว่า ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานจะนำไปสู่การออกแบบแบบสอบถามเพื่อสำรวจสถานการณ์เด็กและเยาวชนให้มีข้อมูลประกอบการทำงานที่ชัดเจนยิ่งขึ้น พร้อมนำข้อมูลจากการสำรวจและข้อเสนอที่ได้จากการแลกเปลี่ยนเข้าสู่การหารือของคณะกรรมการคุ้มครองเด็กจังหวัดน่านในเดือนธันวาคม 2569 เพื่อพิจารณาแนวทางดำเนินงานที่สอดคล้องกับสถานการณ์และความต้องการของเด็กและเยาวชนในพื้นที่
ขณะที่ นายธีร์ธรรม วุฑฒิวัตรชัยแก้ว ผู้จัดการสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้าจังหวัดน่าน กล่าวว่า การขับเคลื่อนงานเด็กและเยาวชนต้องอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ตามแนวคิด Governance และ One Plan เพื่อให้ทุกหน่วยงานเห็นภาพปัญหาร่วมกัน กำหนดเป้าหมายและประสานแผนการดำเนินงานให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน เครือข่ายงดเหล้าจังหวัดน่านพร้อมร่วมขับเคลื่อนด้วยการสนับสนุนให้เกิดเวทีเชื่อมการทำงาน รวมถึงร่วมจัดกิจกรรมสร้างสรรค์และการปรับสภาพแวดล้อมให้เยาวชนเติบโตในสิ่งแวดล้อมที่ดี โดยเฉพาะการลดปัจจัยเสี่ยงในประเด็นเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า อุบัติเหตุทางถนน ควบคู่กับการเชื่อมงานในประเด็น NCDs และสุขภาพจิต ทั้งนี้เพื่อให้เด็กและเยาวชนสามารถเติบโตในน่านได้อย่างปลอดภัย
การประชุมครั้งนี้มีผู้แทนจากหน่วยงานและภาคีเครือข่ายร่วมแลกเปลี่ยน อาทิ นายสุรพล เธียรสูตร นายกเทศมนตรีเมืองน่าน ผู้แทนบ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดน่าน สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดน่าน ตำรวจภูธรจังหวัดน่าน สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดน่าน สำนักงานขนส่งจังหวัดน่าน สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดน่าน โครงการปลูกพลังบวกเพื่อสร้างจิตสำนึกภูมิคุ้มกันปัจจัยเสี่ยง สำนักงานพัฒนาฝีมือแรงงานน่าน และสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดน่าน
การเชื่อมโยงเสียงของเยาวชนเข้ากับข้อมูลสถานการณ์และบทบาทของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จึงเป็นก้าวสำคัญในการพัฒนาระบบดูแลเด็กและเยาวชนจังหวัดน่านให้ครอบคลุมและตอบโจทย์ชีวิตจริง โดยมุ่งให้ข้อเสนอจากพื้นที่ได้รับการพิจารณาและต่อยอดสู่แผนงานที่ประสานสอดคล้องกัน เพื่อสร้างจังหวัดน่านที่เด็กทุกคนมีความปลอดภัย เข้าถึงโอกาสอย่างเท่าเทียม มีพื้นที่พัฒนาศักยภาพ และสามารถเลือกเส้นทางอนาคตของตนเองได้อย่างมีคุณภาพ.
ประสิทธิ์ สองเมืองแก่น จ.น่าน
