จังหวัดสกลนคร พาไปสัมผัสเสน่ห์ผ้าครามทำมือ 100% ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าภูไทรุณณี บ้านนาหัวบ่อ ต.นาหัวบ่อ อ.พรรณานิคม ซึ่งมีนางวารุณี จันทร์วิพากษ์ เป็นประธานกลุ่ม มีการนำภูมิปัญญาชาวภูไทวังมาสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ผ้าฝ้ายเข็นมือ ย้อมครามธรรมชาติ ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ พร้อมเปิดเป็นศูนย์เรียนรู้และโฮมสเตย์ให้นักท่องเที่ยวสัมผัสวิถีชีวิตชุมชน
กลุ่มภูไทรุณณี หรือ ครามรุณณี – Kham Roonnee มีเอกลักษณ์โดดเด่นด้วยการนำภูมิปัญญาของบรรพบุรุษมาผสมผสานกันระหว่างการปั่นฝ้ายด้วยมือและการย้อมครามธรรมชาติ โดยยังคงรักษากระบวนการผลิตแบบดั้งเดิม ตั้งแต่การอิ้วฝ้ายแยกเมล็ด การดีดฝ้าย การม้วนหลอด และการเข็นฝ้ายด้วยหลา หรือวงล้อไม้ ก่อนม้วนเป็นใจฝ้าย ทุกขั้นตอนอาศัยฝีมือของคุณยายในชุมชน ซึ่งเป็นผู้สูงอายุที่ยังคงสืบทอดทักษะการทำฝ้ายแบบโบราณ
นางวารุณี กล่าวถึงกระบวนการย้อมใช้ครามธรรมชาติจากต้นครามที่ปลูกในชุมชน นำมาหมักและก่อหม้อครามตามภูมิปัญญาท้องถิ่น ไม่ใช้สารเคมี ก่อนนำเส้นฝ้ายมาย้อมและทอด้วยมือทั้งเส้นยืนและเส้นพุ่ง ทำให้ได้ผืนผ้าที่มีเนื้อสัมผัสนุ่ม มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว แตกต่างจากผ้าทอในระบบอุตสาหกรรม จากผ้าผืนธรรมชาติยังนำมาตัดเย็บเป็นผลิตภัณฑ์หลากหลาย ทั้งเสื้อภูไทแขนกระบอก ผ้าซิ่นลายพื้นถิ่น ผ้าเบี่ยง และผ้าคลุมไหล่ ถ่ายทอดอัตลักษณ์ของชาวภูไทวัง ผ่านโทนสีครามตั้งแต่อ่อนจนถึงเข้ม สะท้อนความประณีตของงานฝีมือและภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน
นอกจากเป็นแหล่งผลิตผ้าครามแล้ว กลุ่มภูไทรุณณียังพัฒนาเป็นศูนย์เรียนรู้และโฮมสเตย์ เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสประสบการณ์จริง ทั้งเรียนรู้การเข็นฝ้าย ทดลองทอผ้า มัดย้อมคราม และสวมใส่ชุดภูไทพร้อมแต่งกายเกล้าผมแบบพื้นถิ่น นอกจากนี้ยังมีบ้านพักไม้ไผ่มุงจากจำนวน 3 หลัง รวม 4 ห้อง ให้บริการพักผ่อนท่ามกลางบรรยากาศเรียบง่ายของชุมชน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าภูไทรุณณี จึงเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาต่อยอดเป็นอาชีพ สร้างรายได้ให้ผู้สูงอายุและคนในชุมชน พร้อมรักษาทักษะการเข็นฝ้ายและการย้อมครามธรรมชาติไม่ให้สูญหาย เพื่อให้ผ้าครามสกลนครยังคงเป็นมากกว่าสินค้าหัตถกรรม แต่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมและวิถีชีวิตที่ส่งต่อจากรุ่นยายสู่คนรุ่นใหม่อย่างยั่งยืน
สำหรับการลงพื้นที่ครั้งนี้ ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) พร้อมคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ภายใต้แผนงาน App. Tech (Appropriate Technoloชgy) จาก สวก. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ชาคริต ชาญชิตปรีชา อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร พร้อมสื่อมวลชน ลงพื้นที่เพื่อขับเคลื่อนการขยายผลเทคโนโลยีที่เหมาะสมสู่เกษตรกร ซึ่งจัดโดยสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) สวก. ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) เพื่อต่อยอดให้เกษตรกรจะผลิตสินค้าผ้าครามที่มีคุณภาพ
/////////////////// วัฒนะ แก้วก่า/สกลนคร 0819541528
