น่าน – สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้าจังหวัดน่าน (สคล.น่าน) เดินหน้าขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาวะเชิงพื้นที่ ผนึกกำลังภาคีเครือข่ายลดปัจจัยเสี่ยงจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ อุบัติเหตุทางถนน บุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า พร้อมเปิดพื้นที่รับฟังเสียงเด็กและเยาวชน นำข้อมูลและข้อเสนอจากพื้นที่เชื่อมโยงสู่การวางแผนดูแลเด็กและเยาวชนจังหวัดน่าน เตรียมต่อยอดโมเดลความสำเร็จจากเทศบาลเมืองน่านสู่ 3 อำเภอ ได้แก่ เชียงกลาง เวียงสา และบ่อเกลือ
เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ณ ห้องประชุมวัดดอนมูล ตำบลดู่ใต้ อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน สำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้าจังหวัดน่าน (สคล.น่าน) เข้าร่วมกิจกรรม “ติดตามประเมินผลเพื่อการเรียนรู้และการพัฒนา” ภายใต้โครงการจัดการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาวะ (มุ่งเป้า) จังหวัดน่าน หรือ Node Specific Area Based เพื่อร่วมติดตามผลการดำเนินงาน แลกเปลี่ยนบทเรียน และเสริมพลังความร่วมมือของภาคีเครือข่ายด้านสุขภาวะในพื้นที่
ภายในงาน สคล.น่าน ร่วมจัดนิทรรศการให้ความรู้ พร้อมนำเสนอข้อมูลภาพรวมและข้อสังเกตสำคัญจากการดำเนินงานลดปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาวะและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในจังหวัดน่าน โดยช่วงเช้ามีกิจกรรมลงทะเบียน เยี่ยมชมนิทรรศการ 6 จุด และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้อมูลและบทเรียนจากการดำเนินโครงการใน 30 พื้นที่ ก่อนรับชมการแสดงเปิดงาน “น่านขยับเท่ากับสุขภาพดี” จากบ้านรัชดา 11
จากนั้นมีพิธีมอบรางวัลให้แก่พื้นที่ต้นแบบการจัดกิจกรรมทางกายและลดภาวะเนือยนิ่ง จังหวัดน่าน จำนวน 3 พื้นที่ พร้อมมอบใบประกาศนียบัตรแก่ 11 ชุมชนในเขตเทศบาลเมืองน่านที่เข้าร่วมโครงการงดเหล้าเข้าพรรษา รวมถึงการบรรยายพิเศษหัวข้อ “เสริมพลังภาคีเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาวะจังหวัดน่าน” โดย นพ.พงษ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
นอกจากนี้ ยังมีเวทีเสวนา “คนน่านได้อะไรจาก สสส.” เปิดโอกาสให้ภาคีเครือข่ายสำคัญร่วมสะท้อนผลลัพธ์และบทเรียนจากการทำงานในพื้นที่ ประกอบด้วย เทศบาลเมืองน่าน เครือข่ายเหยื่อ (เมาไม่ขับ…เพื่อถนนปลอดภัยน่าน) เครือข่าย สคล.น่าน ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ Node น่าน และเครือข่ายเพื่อนหญิง
นายธีร์ธรรม วุฑฒิวัตรชัยแก้ว ผู้จัดการสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้าจังหวัดน่าน (สคล.น่าน) กล่าวว่า บทเรียนสำคัญจากการทำงานที่ผ่านมา คือการเปลี่ยนแนวคิดเรื่อง “ลดเหล้า” จากการรณรงค์ให้ประชาชนงดดื่มเพียงอย่างเดียว ไปสู่การสร้างกติกาชุมชนและความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อความปลอดภัยอย่างเป็นรูปธรรม
ตัวอย่างสำคัญคือการทำงานร่วมกับเทศบาลเมืองน่าน สมาคมเรือแข่งจังหวัดน่าน และภาคีเครือข่าย ในการผลักดันแนวคิด “แข่งเรือน่าน ปลอดภัย สร้างสรรค์” เพื่อพัฒนางานประเพณีแข่งเรือให้เป็นพื้นที่วัฒนธรรมที่ทุกคนสามารถเข้าร่วมได้อย่างปลอดภัย โดยส่งเสริมมาตรการลดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ภายในงาน ลดเหตุทะเลาะวิวาท และลดพฤติกรรมเมาแล้วขับ ซึ่งได้รับการยอมรับจากคนในพื้นที่มากขึ้น
ขณะเดียวกัน ยังส่งเสริมบทบาทของเด็กและเยาวชนผ่านกิจกรรม “นักพากย์เรือเยาวชนสร้างสุข” เปิดโอกาสให้เยาวชนเข้ามามีส่วนร่วมในงานประเพณีท้องถิ่น ใช้พื้นที่ทางวัฒนธรรมเป็นพื้นที่เรียนรู้ พัฒนาทักษะการสื่อสาร ความกล้าแสดงออก และสร้างค่านิยมการมีส่วนร่วมในกิจกรรมสร้างสรรค์ที่ปลอดภัย โดยไม่จำเป็นต้องเข้าไปเกี่ยวข้องกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
อีกหนึ่งกลไกสำคัญคือการลดอุบัติเหตุทางถนนในช่วงเทศกาลสงกรานต์ โดยดำเนินงานครอบคลุม 33 ชุมชนในเขตเทศบาลเมืองน่าน ผ่านกระบวนการสำรวจข้อมูลและจัดทำแผนที่จุดเสี่ยงรายชุมชน รวบรวมข้อมูลร้านค้าที่จำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ไม่เป็นเวลา การจำหน่ายให้แก่เด็กและเยาวชน ตลอดจนปัญหาพฤติกรรมเมาแล้วขับ จากนั้นประสานความร่วมมือกับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) และเครือข่ายในพื้นที่ ลงไปพูดคุยสร้างความเข้าใจ และร่วมกันกำหนดแนวทางป้องกันความเสี่ยงให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละชุมชน ส่งผลให้ประชาชนตื่นตัวและเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลความปลอดภัยมากขึ้น โดยมีรายงานผลการดำเนินงานว่าอุบัติเหตุลดลง
สำหรับทิศทางการดำเนินงานในระยะต่อไป สคล.น่านเตรียมนำบทเรียนและรูปแบบการทำงานจากเทศบาลเมืองน่านไปขยายผลใน 3 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเชียงกลาง อำเภอเวียงสา และอำเภอบ่อเกลือ โดยเน้นการทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ชุมชน และภาคีเครือข่าย เพื่อสำรวจสถานการณ์ วิเคราะห์ปัญหา และออกแบบมาตรการลดปัจจัยเสี่ยงให้สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นการลดการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การป้องกันอุบัติเหตุทางถนน และการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยต่อประชาชน
นอกจากนี้ สคล.น่านยังให้ความสำคัญกับการทำงานด้านเด็กและเยาวชน โดยมุ่งเปิดพื้นที่ให้เด็กและเยาวชนได้แสดงความคิดเห็น สะท้อนปัญหาและความต้องการ ตลอดจนมีส่วนร่วมเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตและสุขภาวะของตนเอง พร้อมนำเสียงสะท้อนและข้อมูลจากพื้นที่มาเชื่อมโยงกับการวางแผนดูแลเด็กและเยาวชนในระดับจังหวัด
ประเด็นการทำงานครอบคลุมปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่เด็กและเยาวชนกำลังเผชิญ ทั้งเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ บุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า อุบัติเหตุทางถนน และสุขภาพจิต ควบคู่กับการส่งเสริมพื้นที่สร้างสรรค์และกิจกรรมทางเลือกที่ช่วยให้เยาวชนได้พัฒนาศักยภาพ ใช้เวลาว่างอย่างเหมาะสม และมีส่วนร่วมในการสร้างสังคมที่ปลอดภัย
ทั้งนี้ การขับเคลื่อนงานของ สคล.น่าน จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการรณรงค์งดเหล้า แต่เป็นการทำงานเชิงระบบที่เชื่อมโยงข้อมูล สถานการณ์ปัญหา และเสียงของคนในชุมชน โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน เข้าสู่กระบวนการวางแผนและพัฒนามาตรการดูแลร่วมกับภาคีเครือข่าย เพื่อให้เกิดการป้องกันและลดปัจจัยเสี่ยงอย่างตรงจุด สร้างพื้นที่ปลอดภัย และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนทุกช่วงวัยในจังหวัดน่านอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
ประสิทธิ์ สองเมืองแก่น จ.น่าน
