โดยกำหนดวันที่ 13 เมษายน ของทุกปีมาถึง หลายคนคงนึกถึงเทศกาลสงกรานต์ แต่อีกมุมหนึ่งของประเทศอย่างจังหวัดชัยภูมิ ชาวญัฮกุร (ยัก-กุน)ที่บ้านสะพานหิน ต.โป่งนก อ.เทพสถิต จ.ชัยภูมิ จะจัดให้มีงานประเพณีแห่หอดอกผึ้งสีเหลืองอร่าม เพื่อส่งส่วนกุศลผลบุญให้ผู้ล่วงลับสะท้อนความเชื่อ ความศรัทธาและวัฒนธรรมอันมีเอกลักษณ์เฉพาะ
ซึ่งวันนี้ สส.สัมฤทธิ์ แทนทรัพย์ เป็นประธานเปิดงาน พร้อมกับ นายวรวิทย์ นามมหานวล นายอำเภอเทพสถิต และกำนันผู้ใหญ่บ้าน ตลอดจน องค์การบริหารส่วนตำบลโป่งนก องค์การบริหารส่วนตำบลนายางกลัก องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านไร่ ในงานประเพณีแห่ดอกผึ้ง ของชุมชนญัฮกุร มอญโบราณ บ้านสะพานหิน ต.โป่งนก อ.เทพสถิต จะ.ชัยภูมิ พร้อมชวนชิม “ขนมลิ้นหมา” ขนมพื้นถิ่นใน อ.เทพสถิต จ.ชัยภูมิ รสชาติหวานมันอร่อย
ซึ้งงานแห่หอดอกผึ้ง ประเพณีประจำปีของชาวญัฮกุร จัดขึ้นช่วงวันที่ 13 เดือนเมษายน ซึ่งจะเริ่มจัดเตรียมงานตั้งแต่วันที่ 10 เมษายน โดยจะมีการสร้างโครงปราสาทหรือห่อด้วยไม้เนื้ออ่อน เช่น ต้นงิ้ว ฯ เสร็จแล้วจะนำกาบกล้วยมาปิดโครงสร้างทั้งหมด แล้วตกแต่งด้วยขี้ผึ้งที่หลอมแล้วนำมาปั้นเป็นดอกไม้ต่างๆ ติดทั่วทั้งปราสาทจนเป็นสีเหลืองอร่ามไปทั่วทั้งหลังในวันที่ 13 เมื่อได้กําหนดเวลาก็จะแห่หอดอกผึ้งรอบหมู่บ้าน ระหว่างนั้นชาวบ้านจะฟ้อนรำและตีโทนเป่าปี่อย่างสนุกสนาน เมื่อถวายหอดอกผึ้งเสร็จ พระจะเก็บดอกผึ้งไว้ พอใกล้เข้าพรรษาก็จะแกะนำมาหล่อเป็นเทียนพรรษาต่อไป ส่วนในช่วงกลางคืนจะมีงานรื่นเริง มีการละเล่นปะเรเรที่ถือเป็นการร้องเพลงสดของชาวญัฮกุร เพื่อฉลองหอดอกผึ้ง
นอกจากจะถวายเป็นพุทธบูชา สร้างกุศลให้แก่บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ สร้างความสามัคคีในกลุ่มชาวบ้านแล้ว ยังเป็นการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นอันทรงคุณค่าของชาวญัฮกุร ที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตที่ผูกพันกับความเชื่อ ความศรัทธาในพระพุทธศาสนา และวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์อย่างชัดเจน
ประวัติและความเป็นมาที่สำคัญ
เชื้อสายมอญโบราณ: จากการศึกษาทางภาษาศาสตร์ของ เจราร์ด ดิฟโฟลธ (Gérard Diffloth) พบว่าภาษาญัฮกุรเป็นภาษาในสาขามอญ (Monic) ที่ใกล้เคียงมากกับภาษามอญสมัยทวารวดี (Old Mon) ทำให้เชื่อว่าชาวญัฮกุรเป็นทายาทที่สืบเชื้อสายมาจากประชากรในสมัยทวารวดี
ที่มาของชื่อ: คำว่า “ญัฮ” หมายถึง กลุ่มชน และ “กุร” หมายถึง ภูเขา คำว่า “ญัฮกุร” จึงแปลว่า “คนภูเขา” ซึ่งสอดคล้องกับวิถีชีวิตที่อาศัยอยู่บนที่สูง
ถิ่นที่อยู่ดั้งเดิม: ชาวบนหรือญัฮกุรเป็นกลุ่มคนที่ตั้งถิ่นฐานในพื้นที่มานานแล้ว ก่อนที่กลุ่มคนที่พูดภาษาตระกูลไท-กะได (เช่น ชาวไทย) จะเข้ามาครอบครองพื้นที่
การอพยพและการตั้งถิ่นฐาน: สันนิษฐานว่าชาวญัฮกุรอาจอพยพหนีภัยสงครามจากการรุกรานของอาณาจักรเข.รในอดีตขึ้นไปอยู่บนภูเขา โดยหมู่บ้านเก่าแก่ที่มีการตั้งถิ่นฐานมานานกว่า 200 ปี เช่น บ้านวังอ้ายโพธิ์ บ้านวังตาเทพ บ้านไร่ บ้านน้ำลาด ในอำเภอเทพสถิต จังหวัดชัยภูมิ
วัฒนธรรมและการดำรงชีวิต: เดิมดำรงชีวิตด้วยการปลูกข้าวไร่แบบหมุนเวียน และหาของป่า มีภาษาพูดเป็นของตัวเองแต่ไม่มีตัวอักษรจารึก
สถานะในปัจจุบัน
ปัจจุบันชาวญัฮกุรเริ่มมีปฏิสัมพันธ์กับสังคมภายนอกมากขึ้น แต่ยังคงรักษาวัฒนธรรมพื้นฐานบางอย่างไว้ และได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ในประเทศไทย
คำหอม ชุมชน 02 ผู้สื่อข่าว จ.ชัยภูมิ
